Wykresy w Excelu – tego spodziewaj się też na maturze z informatyki | Korepetycje do matury z informatyki - Maurycy Gast

Wykresy w Excelu – tego spodziewaj się też na maturze z informatyki

Praktyczna część egzaminu maturalnego z informatyki zawiera zawsze zadanie z arkusza kalkulacyjnego Excel. W 2018 roku zadanie nr 5.3. dotyczyło np. utworzenia zestawienia przepływów wody do zbiornika retencyjnego w poszczególnych miesiącach 2008 roku. Do wykonania tego zadania zalecana jest wiedza z tworzenia wykresów i tabel przestawnych w Excelu. W zadaniu z 2018 roku polecenie dotyczy przedstawienia wyniku za pomocą wykresu kolumnowego. Excel zapewnia w tym względzie jednak dużo więcej możliwości. Jakie wykresy masz do wyboru i na co zwrócić uwagę przy ich tworzeniu na maturze?

Jakie wykresy mogą pojawić się na maturze z informatyki w 2020 roku?

Należy zacząć od tego, że Excel zapewnia bardzo ciekawe narzędzia do tworzenia czytelnych i dobrze obrazujących zestawienia danych wykresów. Dostępne w arkuszu kalkulacyjnym typy wykresów to:

  • kolumnowy,
  • liniowy,
  • słupkowy,
  • warstwowy,
  • giełdowy,
  • pierścieniowy,
  • bąbelkowy,
  • inne czyli np. w postaci pajęczyny.

Na egzaminie maturalnym z informatyki najczęściej pojawiają się zadania związane z tworzeniem wykresu:

  • kolumnowego,
  • słupkowego,
  • kołowego,
  • liniowego.

I z tych warto się więc najlepiej przygotować.

Samo stworzenie wykresu nie przysporzy Ci z pewnością większych trudności. Wystarczy zaznaczyć wszystkie dane, które chcemy zobrazować za pomocą wykresu (jeśli dane nie są zebrane w jedną kolumnę, to zaznaczanie ich ułatwi nam przycisk CTRL), a następnie wybrać rodzaj wykresu, który nas interesuje.

Warto tutaj nadmienić, że wizualnie wykresy mogą się różnić od siebie, ponieważ Excel wyposaża nas w dodatkowe narzędzia przedstawienia wykresów w rozmaitych wersjach. Np. wykres kolumnowy możemy przedstawić jako wykres 3D albo w formie grupowej czy stożkowej. To jednak na maturze nie będzie aż tak ważnym aspektem, jak samo czytelne przedstawienie wykresu.

Jak poprawnie robić wykresy w Excelu?

Wszystko bierze się z tych danych, z których najpierw musimy stworzyć tabelę. Ta tabela czy inaczej zestawienie posłuży nam później do utworzenia konkretnego wykresu. W przypadku zadania z 2018 roku z przepływem wody, konieczne było utworzenie zestawienia składającego się z dwóch kolumn:

  1. z wszystkimi miesiącami w 2008 roku (kolumnę należy podpisać – data, bądź miesiące 2008r. ),
  2. ile metrów sześciennych wody rzeki Wirka spłynęło do zbiornika retencyjnego w danym miesiącu (tabelę podpisujemy więc woda w m3).

Teraz należy uzupełnić te dane, wpisując w pierwszej kolumnie wszystkie miesiące od stycznia do grudnia, a w drugiej kolumnie ilość przepływającej wody. Przykładowe zostawienie widoczne jest poniżej. Oczywiście kolumnę “Woda w m3” należy uzupełnić faktycznymi danymi!

Zestawienie maturalne wykresy w exceluDo stworzenia wykresu przydatne może okazać się tworzenie tak zwanej tabeli przestawnej, ponieważ to najprostszy sposób na wykonanie prawidłowego podsumowania. Jednak o tabelach przestawnych szerzej napiszę w kolejnym artykule.

Zestaw danych musi zapewnić nam solidne podstawy do stworzenia właściwego wykresu. Jeśli więc naszym zadaniem będzie np. wykazanie, ile samochodów w poszczególnych krajach Europy w 2018 roku napędzanych było za pomocą silnika dieslowego, to również stworzymy dwie kolumny.  W pierwszej, zatytułowanej: kraje Europy, należy wypisać wszystkie kraje, znajdujące się w Europie, a w drugiej kolumnie: auta napędzane silnikiem dieslowym, należy wpisać ilość pojazdów z silnikiem diesla.

Co to znaczy czytelny zapis wykresu w Excelu?

Wiesz już, że w tworzeniu wykresów na maturze z informatyki nie jest ważny wygląd. Formatowanie zarówno tła, ramek, czy tekstu nie jest więc na maturze istotne i nie poświęcaj temu zbyt wiele czasu. Twój wykres ma być przede wszystkim czytelny. Co znaczy czytelny? To znaczy: prawidłowo opisany. I tutaj ważne jest, by pamiętać o takich detalach, jak:

  • opisanie osi,
  • tytuł wykresu,
  • etykiety danych,
  • legenda.

Za te szczegóły zdobywasz również punkty na maturze. Na co zwrócić uwagę tworząc taki wykres?

Tytuł wykresu w Excelu

To bardzo ważna część wykresu, mająca za zadanie poinformować, czego nasze zestawienie dotyczy. Dlatego informację, którą Excel automatycznie pobierze z pierwszej linijki tabeli należy zamienić na tę właściwą. W przypadku zadania, które zawierała matura z informatyki w 2018 roku warto wprowadzić pełny tytuł: Przepływy rzeki Wirki w 2008 roku. W przykładzie z samochodami z silnikiem Diesel przejrzysty i czytelny tytuł wykresu będzie brzmiał: ilość samochodów napędzanych silnikiem Diesel w krajach Europy.

UWAGA, jeśli w tytule chcemy dodać jednostkę miary, np. malbo mto musimy wykonać następujące czynności:

Zaznaczamy cyfrę 2 lub 3 i włączamy funkcję CTRL+1, następnie wyświetli nam się okno z możliwością edycji czcionki. Z efektów (na dole okna) wybieramy: indeks górny.

Opis osi wykresu – Excel

To kolejna istotna kwestia, która ma bezpośrednie przełożenie na czytelność wykresu. Obydwie osie, a więc i pionowa i pozioma musi być podpisana. Wyjątkiem jest wykres kołowy, na którym osi nie ma. W przypadku wykresu kołowego zadbamy jedynie więc o legendę i tytuł wykresu. Przy wykresie liniowym, kolumnowym czy słupkowym każda z osi ma mieć swój tytuł. W nowszych wersjach programu, przy tworzeniu wykresu, Excel domyślnie zapewni podpis tylko poziomej osi. W starszych wersjach na wykresie znajdować się będzie tylko legenda.

Jak podpisać osie na wykresie w Excelu?

W nowszej wersji program Excel zapewnia nam praktyczne narzędzia do zmian. Wystarczy kliknąć na znak plus w prawym górnym rogu wykresu. Po naciśnięciu na plus rozwinie nam się podręczne menu, gdzie szybko odnajdziemy oś zarówno poziomą jak i pionową. Jeśli z boku nie znajduje się panel z przyciskami, to znaczy, że pracujemy na starszej wersji i wtedy konieczne jest odszukanie w menu górnym (zwanym wstążką) opcji formatowania osi. Ułatwi nam to zielone podświetlenie narzędzi do formatowania. Tam wybieramy układ. Następnie na pasku wybieramy, to, co nas interesuje, czyli tytuł wykresu i tytuł osi. I podpisujemy obie osie właściwym tytułem.

Legenda na wykresie w Excelu

Legenda, która jest automatycznie wygenerowana przez Excel podczas tworzenia wykresu, może nie być miarodajna, zwłaszcza dla wykresu, który ma być czytelny. Jak więc zmienić dane w legendzie? Tym razem musimy kliknąć na filtry wykresu (znak lejka pod plusem), a następnie klikamy pozycję – wybierz dane. W kolejnym oknie wyświetli nam się: wybieranie źródła danych, gdzie możemy dodawać dane albo je edytować.

Jeśli klikniemy na pozycję edytuj, to będziemy mieli możliwość zmiany nazwy serii i wtedy możemy wprowadzać samodzielnie nazwę bądź wybrać komórkę, której tekst ma wyświetlić się w legendzie. Jeśli tekst ma być z komórki, to należy najpierw kliknąć na ikonę – identyfikowanie komórki (po prawej stronie z boku pola z nazwą serii), a następnie należy kliknąć na komórkę której treść nas interesuje.

Legenda jest obowiązkowym elementem wykresu na maturze z informatyki. Nie należy więc jej kasować. Jeśli nie wyświetla nam się wcale, to w menu wykresu znajdziemy opcję: legenda. Wystarczy pole tylko zaznaczyć i legenda będzie na wykresie aktywna.

Etykiety danych – wykresy w Excelu

Twój wykres będzie w pełni przejrzysty, jeśli dodasz etykiety danych. Uzupełnienie etykiet jest łatwym zadaniem. Należy najpierw zaznaczyć interesującą nas kolumnę, a następnie znów kliknąć na menu wykresu, czyli plus po prawej stronie i zaznaczyć etykiety danych. Pamiętaj, że etykiety danych (jak zresztą prawie wszystko w Excelu) można edytować. Wystarczy kliknąć prawym klawiszem myszy na dowolną etykietę danych, a następnie w opcję “formatuj etykiety danych”. W tym miejscu będziesz mógł wybrać jakie etykiety danych chcesz przedstawiać. Czy wartości liczbowe, czy procentowe itd.

Jeśli potrzebujesz dodatkowej porady na temat Excela, zgłoś się na korepetycje z informatyki.

Zapraszam do kontaktu!

Wpisy, które mogą Cię zainteresować:



kurs maturalny informatyka