- 6 października 2026
- Posted by: Damian
- Category: Baza wiedzy
Jednym z kluczowych narzędzi wykorzystywanych w celu zarządzania i analizowania danych jest SQL (Structured Query Language) — język zapytań stosowany do pracy z bazami danych. Niezależnie od tego, czy chcesz zostać analitykiem danych, programistą, czy po prostu lepiej rozumieć, jak działają systemy informatyczne, znajomość podstaw SQL stanowi solidny fundament. W tym artykule przyjrzymy się podstawowemu elementowi SQL, czyli SELECT oraz klauzulom, które pozwolą uszczegółowić uzyskiwane wyniki.
Co to znaczy SQL?
SQL (Structured Query Language) – to język pozwalający na komunikację z relacyjnymi bazami danych. Z jego pomocą możliwe jest modyfikowanie, wyszukiwanie, przechowywanie, a także usuwanie danych w bazach. Głównymi założeniami tego języka jest szybkość, a także łatwość kontroli nad danymi czy ich analizie. Ze względu na to, że jest podobny do języka naturalnego, okazuje się bardzo wygodny nawet dla osób nie mających szczególnego przygotowania pod względem programistycznym.
Korzystają z niego analitycy, administratorzy baz danych, programiści oraz naukowcy.
Komendy w ramach SQL wykorzystywane są w formie zapytań do bazy danych, które składają się z konkretnej wcześniej ustalonej struktury. Istotne są zarówno słowa kluczowe, interpunkcja, jak i kolejność podawanych elementów. Co prawda nieistotna jest wielkość liter, ale słowa kluczowe najczęściej zapisuje się drukowanymi literami dla poprawy ich czytelności.
Podstawowe polecenia SQL:
- SELECT – pobieranie danych z jednej lub więcej tabel,
- INSERT – dodawanie nowych rekordów do tabel,
- UPDATE – modyfikacja istniejących rekordów,
- DELETE – usuwanie rekordów z tabeli.
Natomiast WHERE, ORDER BY oraz GROUP BY, umożliwiają definiowanie zakresu zapytania, a także sposobu prezentacji wyników.
W tym artykule dowiesz się jak skutecznie korzystać z zapytania SELECT, a więc jak pobierać rozmaite informacje z bazy danych.
SELECT – pobieranie danych z bazy SQL
Podstawowa składnia kwerendy wybierającej wygląda następująco:
1 2 3 | SELECT kolumna1, kolumna2, ... FROM tabela; |
Gdzie:
SELECT to słowo kluczowe, które rozpoczyna kwerendę, oznacza, że nasza kwerenda zwraca rekordy
kolumna1, kolumna2, … to nazwy kolumn, które chcemy wybrać z tabeli,
FROM tabela określa, z której tabeli mają być pobrane dane.
Wynik:
id_pracownik imie nazwisko stanowisko dzial pensja
1 Jan Kowalski Programista IT 6000
2 Janina Kowalska Rekruterka HR 6000
3 Jan Kowalski Sprzedawca Marketing 4000
4 Michał Nowak Programista IT 30000
5 Andrzej Polak Ksiegowy Ksiegowosc 3000
Wszystkie przykładowe wyniki zapytań będziemy pokazywać na tej przykładowej tabeli
Przykład:
1 2 3 | SELECT imie, nazwisko FROM pracownicy; |
Ta kwerenda wybiera dane z tabeli pracownicy, zwracając kolumny imie i nazwisko.
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Janina Kowalska
Jan Kowalski
Michał Nowak
Andrzej Polak
Można także poprzedzać nazwy kolumn nazwą tabeli, co znacząco zwiększa czytelność zapytania – zwłaszcza przy pracy z wieloma tabelami jednocześnie. Taki zapis jest wręcz niezbędny w sytuacjach, gdy różne tabele zawierają kolumny o identycznych nazwach, ponieważ pozwala jednoznacznie określić, do której z nich się odwołujemy.
1 2 3 | SELECT pracownicy.imie, pracownicy.nazwisko FROM pracownicy; |
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Janina Kowalska
Jan Kowalski
Michał Nowak
Andrzej Polak
Możemy też użyć DISTINCT, żeby uzyskać unikatowe wartości.
1 2 3 | SELECT DISTINCT imie, nazwisko FROM pracownicy; |
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Janina Kowalska
Michał Nowak
Andrzej Polak
Z pomocą DISTINCT jeśli w firmie jest 2 Janów Kowalskich, ta wartość (Jan Kowalski) zostanie zwrócona tylko jeden raz.
Wybór wszystkich kolumn w SELECT
Aby wybrać wszystkie kolumny z tabeli, używamy symbolu asterysku (gwiazdki) *:
1 2 3 | SELECT * FROM pracownicy; |
Wynik:
id_pracownik imie nazwisko stanowisko dzial pensja
1 Jan Kowalski Programista IT 6000
2 Janina Kowalska Rekruterka HR 6000
3 Jan Kowalski Sprzedawca Marketing 4000
4 Michał Nowak Programista IT 30000
5 Andrzej Polak Ksiegowy Ksiegowosc 3000
Ta kwerenda zwróci wszystkie dane z tabeli pracownicy, bez konieczności wskazywania nazw poszczególnych kolumn.
Filtrowanie wyników z bazy danych za pomocą WHERE
Często chcemy pobrać tylko te dane, które spełniają określone warunki. Do tego celu służy klauzula WHERE:
1 2 3 4 5 | SELECT imie, nazwisko FROM pracownicy WHERE stanowisko = 'Programista'; |
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Michał Nowak
Powyższa kwerenda wybierze imiona i nazwiska wszystkich pracowników, którzy pracują jako programiści. Klauzula WHERE umożliwia filtrowanie wyników na podstawie różnych warunków, takich jak równość, nierówność, większe/mniejsze od, a także zaawansowane operatory logiczne (AND – i, OR – oraz, NOT – nie).
1 2 3 4 5 | SELECT imie, nazwisko FROM pracownicy WHERE stanowisko = 'Programista' AND imie = ‘Jan’; |
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Klauzula IN – określanie wielu wartości warunku WHERE
Klauzula IN w SQL jest używana do określania wielu wartości w warunku WHERE. Pozwala to na wybór wierszy, które pasują do dowolnej z podanych wartości. Jest to skrót, który upraszcza zapytania, które w przeciwnym razie wymagałyby użycia wielu operatorów OR.
1 2 3 4 5 | SELECT imie, nazwisko FROM pracownicy WHERE dzial IN ('IT', 'HR', 'Marketing'); |
Wynik:
imie nazwisko
Jan Kowalski
Janina Kowalska
Jan Kowalski
Michał Nowak
Można też użyć NOT IN i wyszukać wartość, która nie spełnia wymienionych warunków.
BETWEEN – filtrowanie wyników w zakresach wartości
Klauzula BETWEEN w SQL jest używana do filtrowania wyników w oparciu o zakres wartości.
Umożliwia wybór wierszy, w których wartość określonej kolumny mieści się w podanym przedziale.
1 2 3 4 5 | SELECT imie, nazwisko, pensja FROM pracownicy WHERE pensja BETWEEN 3000 AND 5000; |
Wynik:
imie nazwisko pensja
Jan Kowalski 4000
Andrzej Polak 3000
Wyszukiwanie wzorców w tekście używając LIKE
W SQL, klauzula LIKE jest używana do wyszukiwania wzorców w kolumnach tekstowych. Pozwala na elastyczne wyszukiwanie danych, które spełniają określone kryteria, nawet jeśli nie znamy dokładnej wartości.
1 2 3 4 5 | SELECT kolumna1, kolumna2, ... FROM tabela WHERE kolumna_tekstowa LIKE 'wzorzec'; |
Symbole wieloznaczne:
% (procent) – zastępuje dowolną liczbę znaków (włączając zero znaków).
_ (podkreślenie) – zastępuje dokładnie jeden dowolny znak.
Przykłady:
Wyszukiwanie imion zaczynających się na “A”:
1 2 3 4 5 | SELECT imie FROM pracownicy WHERE imie LIKE 'A%'; |
Wynik:
Michał
Andrzej
Wyszukiwanie nazwisk kończących się na “ski”:
1 2 3 4 5 | SELECT nazwisko FROM pracownicy WHERE nazwisko LIKE '%ski'; |
Wynik:
nazwisko
Kowalski
Kowalski
Wyszukiwanie imion, które mają “an” w środku:
1 2 3 4 5 | SELECT imie FROM pracownicy WHERE imie LIKE '%an%'; |
Wynik:
imie
Janina
Wyszukiwanie imion, które zaczynają się na “J” i mają dokładnie trzy znaki:
1 2 3 4 5 | SELECT imie FROM pracownicy WHERE imie LIKE 'J__'; |
Wynik:
Jan Kowalski
Jan Kowalski
Sortowanie wyników za pomocą ORDER BY – rosnąco lub malejąco
Kwerendy wybierające w SQL pozwalają na sortowanie wyników przy użyciu klauzuli ORDER BY. Możemy sortować dane rosnąco (ASC) lub malejąco (DESC):
1 2 3 4 5 | SELECT imie, nazwisko, pensja FROM pracownicy ORDER BY pensja DESC; |
Wynik:
imie nazwisko pensja
Michał Nowak 30000
Jan Kowalski 6000
Janina Kowalska 6000
Jan Kowalski 4000
Andrzej Polak 3000
Powyższa kwerenda zwróci imiona, nazwiska i pensje pracowników posortowane malejąco według pensji. Gdy chcemy sortowanie malejące dodajemy DESC (descending), a żeby uzyskać sortowanie rosnące używamy ASC (ascending) lub nie piszemy nic.
Najczęściej zadawane pytania o podstawy SQL:
Od czego zacząć naukę SQL?
Najlepiej zacząć od zrozumienia podstaw działania baz danych – czym jest tabela, wiersz i kolumna oraz jak przechowywane są dane. Następnie warto nauczyć się prostych zapytań typu SELECT, filtrowania (WHERE) i sortowania (ORDER BY), a równolegle ćwiczyć na gotowych bazach (np. SQLite, MySQL). Praktyka jest kluczowa – nawet proste zadania, jak wyszukiwanie danych czy ich agregowanie, szybko budują solidne podstawy.
Jakie są 5 podstawowych zapytań SQL?
Do najważniejszych należą: SELECT (pobieranie danych), INSERT (dodawanie nowych rekordów), UPDATE (aktualizacja istniejących danych), DELETE (usuwanie rekordów) oraz SELECT z WHERE (filtrowanie danych według warunku). Te zapytania pozwalają wykonywać podstawowe operacje na danych i są fundamentem pracy z każdą bazą danych.
Jakie są podstawowe polecenia SQL?
Podstawowe polecenia SQL dzielą się na kilka kategorii: DQL (np. SELECT), DML (INSERT, UPDATE, DELETE), DDL (CREATE, ALTER, DROP) oraz DCL (GRANT, REVOKE). Dzięki nim można nie tylko odczytywać i modyfikować dane, ale także tworzyć strukturę bazy danych oraz zarządzać uprawnieniami użytkowników.
